افتادگی رحم چیست؟

حتما شما هم شنیده اید که برخی از بانوان در سنین میانسالی با مشکلاتی مانند افتادگی رحم مواجه می شوند که قطعاً این عارضه باید درمان شود تا مشکلات و آسیب‌ های متعدد را برای شخص به همراه نیاورد.

افتادگی رحم زمانی اتفاق می‌ افتد که رحم از جای اصلی خود کمی پایین تر و به سمت واژن کشیده شود.

در این شرایط ماهیچه ها به دلیل ضعف فراوان توانایی نگهداری رحم را نداشته و این جابجایی جزئی اتفاق می‌ افتد، این افتادگی بسیار محدود و ناچیز است اما قطعاً آسیب‌ های زیادی را برای افراد به همراه می آورد.

معمولاً افتادگی رحم آسیب های دیگری را به ناحیه مثانه و راست روده وارد می‌ کند که در بین افراد و بانوان بالای ۵۰ سال شایع تر است.

نوع شدیدی از افتادگی وجود دارد که معمولاً بانوان بخشی از رحم را در کانال واژن احساس کرده که می تواند باعث ایجاد احساس بد شده و اختلالاتی در عملکرد و فعالیت های روزانه افراد به وجود می آورد.

در چنین شرایطی افتادگی رحم در حد شدید بوده که متخصصان باید حتماً اقدامات لازم را برای درمان و جایگذاری رحم در قسمت اصلی انجام دهند.

اگر بانوان در سن جوانی با افتادگی رحم مواجه شوند، فرآیند بارداری برای آنها دشوار خواهد بود و می‌ تواند آسیب‌ های زیادی را هم برای آنها و هم جنین به وجود آورد.

علائم شایع افتادگی رحم

افتادگی رحم هم مانند دیگر آسیب ها علائم و نشانه هایی دارد که چند مورد از مهمترین آنها را برایتان بازگو می‌ کنیم تا در صورت مشاهده آنها حتما به پزشک مراجعه کرده و از سلامت رحم مطلع شوید.

اگر احساس می کنید که رحم سنگین شده و یا به قسمت پایینی لگن فشار می‌ آورند از علائم ابتدایی افتادگی رحم است.

هر گونه درد در ناحیه کمر، شکم و لگن که غیر متعارف و پیوسته باشند نیز از علائم این آسیب خواهد بود.

درد بسیار زیاد در هنگام روابط جنسی، بیرون زدگی بخشی از رحم از دهانه واژن نیز نشانه این آسیب خطرناک است.

افتادگی رحم به مثانه فشار مضاعفی وارد می کند و باعث تکرر ادرار و بروز عفونت مثانه خواهد شد، با این وجود عفونت پس از درمان به طور مکرر اتفاق افتاده و فرد را وارد پروسه های درمانی طولانی می‌ کند.

ترشحات غیر طبیعی و بسیار زیاد از واژن و یا بروز یبوست و هر گونه مشکل در دفع ادرار و مدفوع از جمله مشکلاتی هستند که افتادگی رحم به وجود می‌ آورد و متخصصان آنها را از علائم این عارضه می‌ دانند.

همواره باید بدانید که اگر برای مدت طولانی با وجود افتادگی رحم بر روی پا ایستاده و یا راه بروید، می تواند عاملی برای تشدید این عارضه باشد و فشار مضاعفی را بر عضلات لگنی وارد می کند.

بهتر است به محض مشاهده علائم اولیه افتادگی رحم به پزشک زنان مراجعه کرده و معاینات تکمیلی را انجام دهید تا پیش از شدت گرفتن این آسیب اقدامات لازم برای درمان انجام پذیرد.

علت بروز افتادگی رحم

امروزه بسیاری از بانوان سعی دارند تا با کسب اطلاعات کاربردی از سلامت خود محافظت کرده و از آسیب های گوناگون دوره میانسالی جلوگیری نمایند.

یکی از آسیب های شایع برای بانوان افتادگی رحم است که دلایل زیادی داشته و از مهمترین آنها می توان به بارداری اشاره کرد.

انجام فرآیند بارداری و انجام زایمان طبیعی به صورت مکرر باعث افتادگی رحم می شود.

توجه داشته باشید که اگر هنگام زایمان نوزاد وزن زیادی داشته باشد و یا مادر بیش از ۲ تا ۳ بار زایمان طبیعی را تجربه کند، افتادگی رحم برای شخص بروز پیدا می‌ کند.

از طرف دیگر افزایش سن بانوان به ویژه بعد از یائسگی و کاهش محسوس میزان هورمون استروژن عاملی برای افتادگی رحم است، زیرا سبب کاهش گردش خون در این قسمت از بدن شده و به مرور زمان سبب تحلیل عضلانی خواهد شد.

بلند کردن اجسام سنگین می تواند عاملی برای افتادگی رحم باشد، از این رو متخصصان به بانوانی که ورزش های سنگین انجام می دهند توصیه می‌ کنند که حتماً مراقبت‌ های لازم را انجام دهند تا به مرور زمان رحم دچار افتادگی نشود.

سابقه جراحی در ناحیه لگن و همچنین عوامل ژنتیکی می تواند سبب بروز این آسیب شوند با این حال باید بدانید که دلیل اصلی افتادگی رحم ضعف های عضلانی شدید در ناحیه شکم و لگن است.

اگر بتوانید از سنین جوانی اقدامات لازم را برای تقویت این عضلات انجام دهید، قطعاً خطر بروز افتادگی رحم تا حد زیادی کاهش پیدا کرده یا در صورت بروز این عارضه، افتادگی در حد خفیف و جزئی اتفاق می‌ افتد.

تشخیص افتادگی رحم

متخصص زنان با بررسی علائم فیزیکی، سابقه پزشکی و سایر عوامل، فرآیند تشخیص را آغاز می کند.

معاینه ممکن است در حالت نشسته یا دراز کشیده انجام شود و پزشک از شما بخواهد به شدت سرفه کنید.

پس از بررسی وضعیت لگن، در صورتی که تشخیص بیماری هنوز کامل نباشد، احتمالاً پزشک آزمایشات و اقدامات زیر را انجام خواهد داد:

• معاینه واژن با وسایلی مانند اسپکولوم
• بررسی فشار داخل شکمی
• سونوگرافی
• اشعه ایکس
• سونوگرافی واژینال
• اسکن ام‌آرآی
• آزمایش ادرار و خون برای تشخیص عفونت
• پیلوگرام وریدی برای تعیین انسداد مجاری ادراری

برای تشخیص افتادگی رحم در خانه، زنان می توانند با مشاهده علائم رایج مانند برآمدگی در دهانه واژن یا احساس سنگینی در لگن، افتادگی رحم را تشخیص دهند.

برای تشخیص افتادگی رحم در واژن کافی است جلوی آینه بایستید و از انگشت خود استفاده کنید تا هرگونه برآمدگی غیر طبیعی در دهانه واژن را احساس کنید.

چه زمانی برای افتادگی رحم به پزشک مراجعه کنیم؟

در بخش‌های قبلی گفتیم که عارضه افتادگی رحم مسئله خیلی مهمی نیست و همه افراد به روش‌های درمان آن نیاز نخواهند داشت.

اما اگر علائم این بیماری شما را آزار می‌دهند و از فعالیت‌های روزانه خود باز مانده‌اید، بهتر است به فکر درمان این بیماری باشید.

در صورت مشاهده هر نوع علائم جدی از افتادگی مرحله سوم یا چهارم، بهتر است بلافاصله به پزشک متخصص مراجعه کنید.

متخصصان حاضر در این حوزه با معاینه‌ها و بررسی‌هایی که انجام می‌دهند، می‌توانند مشکل شما را خیلی راحت تشخیص داده و در صدد رفع آن برآیند.

درجات افتادگی رحم

برای افتادگی رحم نظام‌های درجه‌بندی گوناگونی معرفی شده است که یکی از رایج‌ترین آن‌ها بر اساس میزان پایین آمدن رحم تعریف می‌شود.

درجۀ صفر حالتی است که هیچ افتادگی وجود ندارد و چهار درجۀ دیگر به شکل زیر توصیف می‌شوند:

درجۀ 1 افتادگی رحم

در این وضعیت، رحم به سمت پایین حرکت کرده و وارد نیمۀ بالایی واژن می‌شود.

معمولاً افتادگی درجۀ 1 علامتی ندارد یا تنها با کمی احساس فشار و ناراحتی خفیف در لگن همراه است.

این حالت اغلب به‌طور تصادفی هنگام معاینه یا آزمایش‌های روتین مانند تست پاپ اسمیر مشخص می‌شود.

فاصله پایین‌ترین بخش رحم تا دهانۀ واژن بیش از 1 سانتی‌متر است.

درجۀ 2 افتادگی رحم

رحم به قسمت پایینی واژن نزدیک دهانۀ آن می‌رسد، اما از واژن خارج نمی‌شود.

در این مرحله فرد ممکن است احساس سنگینی در لگن داشته باشد، هنگام رابطه جنسی دچار درد یا ناراحتی شود و با خنده یا سرفه مشکل نشت ادرار پیدا کند.

فاصله پایین‌ترین بخش رحم تا دهانۀ واژن کمتر از 1 سانتی‌متر خواهد بود.

درجۀ 3 افتادگی رحم

در این درجه، رحم از واژن بیرون می‌آید و علائم مراحل قبل شدت بیشتری پیدا می‌کنند.

بعضی از زنان توده یا برآمدگی را در واژن احساس می‌کنند.

دهانۀ رحم در زمان سرفه، عطسه یا خنده ممکن است موقتاً از دهانۀ واژن خارج شود و مشکلاتی مانند نشت ادرار، بی‌اختیاری یا احساس تخلیه‌نشدن کامل مثانه دیده می‌شود.

در این مرحله، بخش افتاده رحم بیش از یک سانتی‌متر از دهانۀ واژن بیرون زده است.

درجۀ 4 افتادگی رحم

این مرحله نشان‌دهندۀ افتادگی کامل است؛ به طوری که قسمت بزرگی از رحم از دهانۀ واژن بیرون زده و علائم قبلی مانند درد و ناراحتی به بالاترین شدت خود می‌رسند.

در این حالت فرد به‌وضوح بیرون‌زدگی بافت گوشتی از واژن را مشاهده می‌کند.

عوارض افتادگی رحم

افتادگی رحم معمولاً همراه با افتادگی دیگر اندام‌های لگنی دیده می‌شود و می‌تواند مشکلات مختلفی ایجاد کند.

یکی از این عوارض، پرولاپس قدامی است که به دلیل ضعف بافت همبند میان مثانه و سقف واژن رخ می‌دهد و باعث می‌شود مثانه به سمت داخل واژن برآمده شود؛ این وضعیت را افتادگی مثانه می‌نامند.

عارضه دیگر، افتادگی واژن خلفی یا همان رکتوسل است که در اثر ضعف بافت میان رکتوم و کف واژن به وجود می‌آید و باعث برآمدگی رکتوم به داخل واژن می‌شود.

این حالت ممکن است مشکلاتی در حرکات روده برای فرد ایجاد کند.

عوارض جانبی افتادگی رحم عبارتند از:

• ترشحات بدبو از واژن
• تحریک پوشش داخلی واژن
• زخم در واژن یا دهانه رحم
• مشکلات در رابطه جنسی طبیعی
• پرولاپس مثانه
• انسداد مجاری ادرار
• نارسایی کلیه
• افزایش خطر عفونت اعضای لگن
• پرولاپس دیواره خلفی یا رکتوسل

پیشگیری از افتادگی رحم

آسیب‌ هایی مانند افتادگی رحم می تواند خطرات زیادی را برای بانوان به همراه آورد و در موارد بسیار شدیدتر متخصصان مجبور می شوند که برای حفظ سلامت شخص رحم را خارج کرده و قطعاً بانوان پس از آن دچار مشکلات متعددی خواهند شد.

متخصصان توصیه می‌ کنند که برای پیشگیری از این عارضه می‌ توانید چندین راهکار اصول را انجام داده تا در سنین میانسالی و پس از یائسگی با افتادگی رحم مواجه نشوید.

اگر بتوانید در سنین جوانی و پیش از فرایند بارداری ورزش های مربوطه و تمرینات کگل را انجام دهید، به تقویت عضلات ناحیه لگن و مرکز ثقل بدن کمک کرده و پس از بارداری به هیچ عنوان افتادگی رحم و ضعف های عضلانی اتفاق نمی‌ افتد.

باید بدانید که از دیگر روش های پیشگیری برای افتادگی رحم، عدم بروز ضربات جسمانی می باشد.

به عنوان مثال افرادی که در طول زندگی بر اثر ضربه های شدید به ناحیه لگن آسیب‌ هایی را متحمل می شوند ممکن است جابجایی رحم و افتادگی را بیش از دیگر افراد تجربه کنند.

با این حال باید بدانید که بلند کردن اجسام سنگین برای بانوان عواقبی را در پی دارد که از شایع ترین آنها می توان به افتادگی رحم اشاره کرد.

با این حال باید انجام فعالیت های روزمره را به درستی و با اصول مناسب انجام دهید.

از طرفی دیگر بروز یبوست به صورت پی در پی و مکرر عاملی برای افتادگی رحم است که علاوه بر مشکلات گوناگون می تواند سبب از دست رفتن این عضو حیاتی شود.

بروز سرفه های مزمن در افراد دلایل مختلفی دارد که ممکن است به راحتی شناسایی نشوند.

اگر به طور پیوسته و بدون دلیل سرفه ها را در طول روز تجربه می کنید، باید بدانید که این عوامل به مرور زمان فشار مضافی را بر ناحیه شکمی شما وارد می کند، پس بهتر است که حتماً اقدامات لازم را برای درمان سرفه های مزمن انجام دهید.

داشتن رژیم غذایی سالم در کنار فعالیت‌ های ورزشی منظم و پیوسته کمک می کند تا بتوانید سلامت سایر اندام های حیاتی بدن را حفظ کنید.

بهتر است پس از در دوران یائسگی به پزشک مراجعه کرده و درمان های مناسب را برای جایگزینی هورمون استروژن در پیش بگیرید.

کمبود و یا فقدان هورمون استروژن در بدن بانوان آسیب‌ های زیادی را به همراه دارد که می‌ توانید با دارو درمانی و مصرف مکمل های مناسب هر گونه عوارض پیش آمده را بهبود بخشید.

احساس هرگونه فشار در ناحیه لگن، تکرر ادرار و بی اختیاری آن می تواند عاملی برای بروز اختلالات و مشکلات ناحیه رحم می باشد و به هیچ عنوان نباید نسبت به این نشانه ها بی تفاوت باشید.

اگر بتوانید در مراحل اولیه بررسی‌ های تکمیلی را انجام داده و آسیب پیش آمده را شناسایی کنید، روش های درمانی برای شما آسان تر خواهد بود.

می‌ توانید در طی دوره های بسیار کوتاه بهترین نتیجه را دردریافت کرده و سلامت رحم را حفظ کنید.

در غیر این صورت اگر آسیب به مراحل جدی و خطرناک برسد، ممکن است پزشکان تنها با برداشت بافت رحم بتوانند سلامت شما را حفظ نمایند.