سقط مکرر

بسیاری از ما بعد از شنیدن این عنوان که فردی دچار سقط جنین شده است.

فقط به این مسئله فکر می کنیم که جنینی که در اوایل رشد خود قرار گرفته از رحم مادر جدا شده و با خروج آن از رحم بارداری پایان یافته است.

گاهی اوقات سقط جنین به این سادگی ها نیست.

برخی از افراد به دلایل مختلف و حتی آسیب ها و بیماری های گوناگون ممکن است به طور مکرر دچار سقط جنین شوند.

زمانی که فرد دو یا چند بار سقط جنین را تجربه می کند به آن سقط مکرر می گویند که اغلب در اثر مشکلات رحمی، بیماری تیروئید، مسائل ژنتیکی یا ضعف دهانه رحم رخ می دهد.

به طور کلی حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد کسانی که بارداری را خود به خود از دست می دهند و جنین سقط می شود بعدها مشخص میشود که جنین دارای تعداد کروموزوم های غیرطبیعی بوده است.

البته ساختار رحم و تمامی مشکلات ساختاری این عضو مهم تاثیر قابل توجهی در سقط زودرس جنین دارد.

سقط مکرر یک اتفاق نادر است و فقط یک درصد از زوجین در سراسر دنیا این اتفاق ناراحت کننده را تجربه می کنند.

سقط مکرر به این معناست که بانوان در بارداری های متوالی سه بار یا بیشتر سقط جنین را تجربه کرده باشند.

اگر چه این اتفاق بسیار تلخ است و آسیب های جسمی و روانی زیادی برای بانوان در پی دارد اما راه حل های مختلفی برای کنترل و درمان آن وجود دارد.

البته نوع دیگر سقط مکرر را ثانویه می گویند و زمانی رخ می دهد که فرد سه بار یا بیشتر تجربه از دست دادن حاملگی متوالی را داشته باشد.

این اتفاق بعد از تجربه یک زایمان موفق رخ می دهد.

به این حالت سقط مکرر ثانویه می گویند که احتمال و امید برای درمان و کنترل آن بیشتر است.

نکته قابل توجه در مورد سقط مکرر این است که این عارضه گاهاً ساده به نظر می رسد.

از آنجایی که جنین رشد چندانی نداشته افراد تصور می کنند که در این فرایند آسیب یا عارضه ای متوجه سلامت مادر و اندام های خاصی مثل رحم نمیشود.

پزشکان معتقدند که سقط مکرر عوارض خاص خود را دارد.

این افراد به مرور زمان ضعف یا ناتوانی دهانه رحم را بیش از گذشته تجربه کرده و احتمال مشکلاتی مثل عفونت، چسبندگی رحم، آسیب های شدید به دهانه رحم و مشکلات روحی مثل افسردگی و کاهش انرژی را به دنبال دارد.

فاکتورهای موثر بر سقط جنین

یکی از بزرگ ترین نگرانی ها برای بانوان باردار این است که مبادا در ماه های اول سقط جنین را تجربه کنند.

فراموش نکنید که سقط مکرر که یک عارضه نه چندان شایع اما نگران کننده است علل خاص خود را دارد.

از مهمترین و رایج ترین دلایل سقط مکرر می توان به موارد زیر اشاره کرد:

اختلالات لخته شدن خون

یکی از مهمترین دلایل سقط مکرر ابتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک و سندروم آنتی فسفولیپید است.

این اختلالات لخته شدن خون باعث میشود تا بیماران تجربه چسبندگی خون و در نهایت سقط جنین را داشته باشند.

این آسیب ها اگر چه نادر هستند اما باعث میشود تا سیستم ایمنی بر جریان خون به جفت تاثیر گذاشته و احتمال ایجاد لخته خون را افزایش می دهد.

تشکیل لخته خون در تمامی اندام های مرتبط با جنین مثل جفت باعث میشود تا نوزاد از دریافت اکسیژن و مواد مغذی ضروری محروم مانده و منجر به سقط جنین میشود.

به همین دلیل در موارد خاص برای زنان مبتلا به سقط مکرر از داروهایی مثل آسپرین و هپارین استفاده میشود که برای رقیق کردن خون مناسب هستند.

تحقیقاتی که در این مورد انجام شد نشان می دهد که زنان مبتلا به سقط مکرر شرایط جسمانی دارند که خون تمایل بیشتری برای لخته شدن دارد و مسیر رسیدن و جریان خون به نوزاد را مسدود می کند.

مشکلات تیروئید

یکی از مهمترین مراحل و مراقبت های پیش از بارداری انجام آزمایش های مختلف جهت ارزیابی و بررسی عملکرد غده تیروئید است.

افراد مبتلا به کم کاری یا پرکاری تیروئید بیش از دیگران در معرض خطر سقط جنین قرار می گیرند.

به همین دلیل برای پیشگیری از سقط جنین بررسی سلامت تیروئید را ضروری می دانند و معتقدند که یکی از مهمترین دلایل سقط مکرر اختلال در عملکرد غده تیروئید است.

آنتی بادی های تیروئید

آنتی بادی های تیروئید مولکول های بسیار کوچکی هستند که در جریان خون حضور دارند این مولکول ها تیروئید را مورد حمله قرار داده و باعث میشود که اختلالات بسیار زیادی در این غده درون ریز اتفاق بیفتد.

زمانی که سطح آنتی بادی تیروئید در بدن افزایش پیدا می کند و شرایط پایدار می ماند خطر سقط جنین را افزایش خواهد داد.

یکی از فاکتورهای مهمی که در دوره بارداری و پیش از آن در زنان ارزیابی میشود میزان آنتی بادی‌های تیروئید است.

مشکلات رحمی

زمانی که رحم شکل و فرم غیر طبیعی داشته باشد خطر سقط مکرر جنین و زایمان زودرس افزایش پیدا می کند.

بسیاری از متخصصان همچون دکتر مینا مهدوی قبل از هر اقدامی برای ارزیابی وضعیت جنین در رحم از اسکن اولتراسوند استفاده می کنند تا بتوانند هرگونه ناهنجاری و مشکل در رحم را بررسی نمایند.

اگر در این فرایند هرگونه نقصی در رحم پیدا شود مهم است که پیش از تکرار بارداری طی انجام روش های درمانی و حتی جراحی نقص های رحمی برطرف شده تا بارداری های موفق برای فرد اتفاق بیفتد.

علت ژنتیکی

یکی از مهمترین فاکتورهای موثر بر سقط مکرر جنین دلایل ژنتیکی است.

گاهی اتفاق می افتد که در یک بارداری یک یا هر دو زوج به طور مکرر کروموزوم غیرطبیعی را به جنین منتقل می کنند.

این موضوع باعث میشود که فرد چندین بار و به طور متوالی فرایند سقط جنین را تجربه کرده و این افراد از نظر جسمی و روانی تحت فشار قرار می گیرند.

برای پیشگیری از تاثیر عوامل ژنتیکی بر سقط مکرر نیاز است که زن و مرد آزمایش خون انجام داده و بررسی ناهنجاری های کروموزومی برای آنها انجام پذیرد.

در این صورت دکترها با وجود اطلاعات کامل و جامعی که در اختیار دارند زوجین را برای بارداری مناسب راهنمایی کرده و اقدامات موثر جهت پیشگیری از سقط مکرر را انجام می دهند.

ضعف دهانه رحم

گاهی اوقات سقط جنین بر اثر باز شدن زود هنگام دهانه رحم اتفاق می افتد، این مسئله اغلب برای کسانی رخ می دهد که دچار ضعف دهانه رحم هستند.

متخصصان برای ارزیابی طول دهانه رحم از هفته ۱۴ بارداری به بانوان پیشنهاد می دهد که اسکن مربوطه را انجام داده تا بتوانند بارداری سالمی را تجربه کنند.

در صورتی که پزشک متوجه شود مهمترین علت سقط مکرر ضعف دهانه رحم است نیاز است که در طول بارداری سرکلاژ دهانه رحم یا بخیه دهانه رحم انجام شود.

سلول های کشنده طبیعی موجود در رحم

برخی از متخصصان معتقدند که یکی از علل مهم و تاثیرگذار بر سقط مکرر جنین وجود سلول های کشنده طبیعی رحم است که گاهاً باعث ناباروری در زنان میشود.

برای ارزیابی و اندازه گیری سطح سلول های NK آزمایشاتی انجام میشود که علاوه بر تشخیص این عارضه به پزشک کمک می کند تا شرایط را برای یک بارداری سلامت مهیا کنند.

سن

یکی از فاکتورهای موثر بر داشتن بارداری سالم یا سقط مکرر سن والدین است، اگر زنان سن بالای ۳۵ سال و مردان سن بالای ۴۰ سال داشته باشند احتمال اینکه دچار سقط مکرر شوند افزایش می یابد.

وجود فیبرم در رحم

گاهی اوقات فیبروم های رحمی که تومورهای خوش خیم عضلانی رحم هستند می توانند باعث سقط جنین شوند.

در حقیقت ۲۰ درصد کسانی که سابقه سقط مکرر داشته اند این عارضه را به دلیل ناهنجاری های رحمی و فیبروم تجربه کرده و تا زمانی که این توده ها از رحم پاکسازی نشود شرایط برای بارداری مهیا نخواهد بود.

سیستم ایمنی و سقط مکرر

به محض شروع بارداری عملکرد سیستم ایمنی بدن تغییر می کند، معمولاً این تغییرات برای محافظت از جنین در حال رشد است.

گاهی اوقات نحوه سازگاری سیستم ایمنی بدن با شرایط رحم و جنین به گونه ای پیش می رود که عملکردی غیر طبیعی از طرف سیستم ایمنی اتفاق افتاده و باعث سقط جنین میشود.

تشخیص سقط مکرر

روشهای مختلفی برای تشخیص علت سقط جنین مکرر استفاده می شود. از جمله این روش ها موارد زیر است:

• با انجام آزمایش خون و بررسی سطح هورمون های موجود در خون ، به ویژه هورمونهای تیروئید
• معاینات کروموزومی و عوامل ژنتیکی را در زوجین انجام دهید
• معاینه رحم از نظر بررسی وجود مشکلات ساختاری مادرزادی از طریق عکس رنگی از رحم، هیستروسکوپی، سونویستروگرافی، یا هیستروسونوگرافی و غیره
• معاینه و بررسی وجود عفونت های رحم و لگن
• بررسی مشکلات اسپرم
• بررسی مشکلات سیستم ایمنی در خانم
• بررسی وجود بیماری های اساسی مانند دیابت و فشار خون بالا

وجود فیبروم و POLIP را بررسی کنید. حضور غدد و توده های غیر سرطانی که در رحم رشد می کنند و به رحم حمله می کنند.

این سندرم که به معنی بافت زخم یا زخم در رحم یا دهانه رحم (گردن یا قسمت ورودی) است.

این بافت اسکار به دیواره های رحم چسبیده و فضای داخلی رحم را برای رشد جنین کاهش می دهد.

سندرم Ashman همچنین چسبندگی داخل رحمی نامیده می شود.

درمان سقط جنین مکرر

درمان این مشکل به دلیل علت آن خواهد بود. اگر مشکلات ژنتیکی مانند جابجایی کروموزومی دارید، ممکن است برای مشاوره ژنتیکی توصیه شود.

نتایج آزمایشات ژنتیکی می تواند به شناسایی گزینه های درمانی کمک کند.

در بعضی موارد ، لقاح آزمایشگاهی (IVF) با تخم مرغ اهدا شده یا لقاح داخل رحمی (IUI) ممکن است با اسپرم اهدا شده توصیه شود.

اگر مشکلات ساختاری رحم وجود داشته باشد، جراحی و مشکلات ساختاری می توانند احتمال بارداری موفق را افزایش دهند.

هنگامی که مشکلات انعقاد خون علت سقط جنین مکرر است، تجویز رقیق کننده خون که از لخته شدن مانند آسپرین و هپارین جلوگیری می کنند، به درمان این مشکل کمک می کنند.

درمان سقط مکرر در مواردی که علل ایمونولوژیک علت آن باشند، با تجویز داروهایی مانند هپارین، آسپرین، ویتامین D، ایمونوگلوبولین تزریقی یا ترکیبی از این داروها انجام می‌شود.

متفورمین و پروژسترون نیز از جمله درمان‌های دارویی هستند که برای درمان سقط مکرر با علل هورمونی استفاده می‌شوند.

برای درمان سقط مکرر که در نتیجه مشکلات ساختاری در رحم رخ می‌دهد، گاهی اوقات ممکن است برای رفع مشکل یا بستن دهانه رحم برای جلوگیری از باز شدن آن، جراحی لازم باشد تا فرد بتواند محصولات بارداری را تا پایان بارداری خود حفظ کند.

به طور کلی، درمان سقط مکرر ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• اصلاح مشکلات هورمونی
• درمان جراحی ناهنجاری‌های رحمی یا فیبروم
• تشخیص ژنتیکی قبل از لانه‌گزینی (PGD)
• درمان‌های ایمونولوژیکی
• داروهای رقیق‌کننده خون

عوارض سقط مکرر

سقط جنین مکرر برای زنان ممکن است عوارض زیر داشته باشد:

عفونت

عفونت باکتریایی از عوارض غیرمعمول سقط جنین می باشد.

آنتی بیوتیک ها اغلب در هنگام سقط جنین برای جلوگیری از عفونت های احتمالی داده می شوند.

علائم عفونت ممکن است شامل تب و لرز ، افزایش درد ، ترشحات واژن و افزایش خونریزی باشد.

سقط جنین ناقص

بافت جنین یا سایر محصولات بارداری ممکن است کاملاً از رحم تخلیه نشود.

هنگامی که این اتفاق می افتد ، ممکن است خونریزی شدید یا نامنظم و عفونت رخ دهد. سقط جنین ناقص نیاز به کورتاژ دارد.

خسارت دهانه رحم

آسیب گردن رحم می تواند در هنگام سقط جنین رخ دهد. یعنی یک برش سطحی یا پارگی عمیق تر در بافت گردن رحم.

سوراخ شدن رحم

ابزار پزشکی مورد استفاده در سقط جنین از دیواره رحم می تواند عبور کند.

بسته به محل آسیب و عمق سوراخ ، ممکن است خونریزی یا آسیب به اندامهای اطراف وجود داشته باشد.

سوراخ کردن می تواند نقطه ورود به عفونت باشد.

خونریزی شدید

پس از تمام مراحل سقط جنین، برخی از خونریزی مشاهده می شود. با این حال، خونریزی شدید رایج نیست.

لخته های خون باقی مانده در رحم

خونریزی رحم و کمبود لخته منجر به رحم می تواند منجر به گرفتگی شدید رحم شود.

در کمتر از 1 ٪ از کل سقط جنین اتفاق می افتد. لخته ها معمولاً توسط آسپیراسیون یا دارو حذف می شوند.

واکنش های آلرژیک و عوارض مربوط به بیهوشی

هر جراحی که نیاز به بیهوشی یا دارو دارد به دلیل پاسخ انسان به داروها در معرض خطر کم است.

عوارض جانبی این دارو می تواند واکنشهای آلرژیک باشد و باعث بثورات ، تنگی نفس ، حالت تهوع ، استفراغ یا تورم شود. این واکنش ها ممکن است با بیهوشی موضعی و عمومی رخ دهد.