بیماریهای زنان دامنه وسیعی را در بر میگیرند و به دلیل تفاوتهایی که با بیماریهای مردان دارند، به شکل ویژهای مورد توجه قرار میگیرند.
هر خانم لازم است درباره مشکلات مربوط به بلوغ، بارداری، یائسگی و همچنین سرطانهای شایع آگاهی کافی داشته باشد تا در صورت بروز مشکل، بتواند به موقع برای درمان اقدام کند.
چه در دوران بلوغ باشید، چه رابطه جنسی داشته باشید، چه قصد بارداری داشته باشید یا در آستانه یائسگی قرار گرفته باشید، در هر مرحله احتمال بروز بیماریها و اختلالات مختلف وجود دارد.
همه بانوان باید نسبت به آسیب ها و بیماری هایی که ممکن است سلامت آنها را به خطر بیندازد هوشیار باشند و با آگاهی بیشتر در این زمینه می توانند از سلامت خود مراقبت کنند.
فراموش نکنید که بانوان موظفند در طی سال چندین مرتبه چکاپ های ضروری را انجام داده تا مبادا بر اثر ابتلا به بیماری های پنهان با خطرات زیادی مواجه شوند.
شایع ترین بیماری های زنانه مربوط به دستگاه تناسلی میشود.
در این مطلب قصد داریم شما را با انواع بیماریهای زنان آشنا کنیم و توضیح دهیم که هر کدام چه علائمی دارند و به چه شکلی میتوانند بر زندگی روزمره اثر بگذارند.
انواع بیماری های زنان
گاهی اوقات بانوان در پی ابتلا به بیماری هایی همچون زگیل تناسلی، تبحال تناسلی و حتی عفونت های ادراری ممکن است آسیب دیدگی های شدیدی را در ناحیه واژن و رحم متحمل شوند اما در این مورد نباید از آسیب هایی همچون التهاب لگن، انسداد و چسبندگی لوله های رحم غافل شد.
هر کدام از این بیماری ها علائم و نشانه هایی دارند که با آگاهی نسبت به آنها می توانید در زمان مناسب به پزشک متخصصی همچون دکتر مینا مهدوی مراجعه کنید و اگر خیلی زود به وجود این بیماری ها پی ببرید درمان آسان تر انجام شده و با کمترین عوارض سلامت فرد باز می گردد.
انواع سرطان زنان
باتوجه به سبک زندگی و شرایط امروز درصد احتمال به سرطان افزایش چشمگیری داشته ما در ادامه میخواهیم به انواع سرطان زنان بپردازیم:
سرطان تخمدان
یکی دیگر از آسیب ها و بیماری هایی که امروزه در سراسر دنیا بانوان زیادی با آن درگیر هستند سرطان تخمدان است.
سرطان تخمدان یک بیماری خاموش است و تا زمانی که به مرحله پیشرفته نرسد افراد عملکرد غیر طبیعی از رحم را متوجه نمیشود.
سرطان تخمدان زمانی رخ میدهد که سلولهای سالم تخمدان دچار تغییر شده و به سلولهای غیرطبیعی تبدیل شوند و رشد آنها کنترلنشده شود.
تخمدانها جزئی از دستگاه تولیدمثل زنان هستند و این سرطان میتواند در هر سنی رخ دهد، اما شایعترین گروه سنی زنان ۵۰ تا ۶۵ سال هستند.
گاهی سابقه خانوادگی نیز ریسک ابتلا را افزایش میدهد.
علائم سرطانت خم دان
- احساس نفخ یا افزایش حجم شکم
- درد یا فشار در ناحیه شکم
- پر شدن سریع معده یا دشواری در خوردن غذا
- نیاز مکرر یا ناگهانی به ادرار کردن
این علائم میتوانند در بیماریهای دیگر نیز دیده شوند، اما اگر بهطور مداوم و بیش از یک یا دو روز ادامه یابند، باید حتماً با پزشک مشورت شود.
درمان سرطان تخمدان
در اغلب موارد، جراحی برای برداشتن تومور یا بافت مبتلا، اولین قدم در درمان سرطان تخمدان است.
ادامه درمان بستگی به مرحله بیماری و وضعیت کلی سلامت بیمار دارد.
برخی بیماران پس از جراحی نیازی به اقدامات درمانی بیشتر ندارند، در حالی که برای دیگران، شیمیدرمانی یا روشهای تکمیلی ممکن است لازم باشد.
سرطان سینه
سرطان سینه یکی دیگر از آسیب ها و بیماری های پیشرونده است که می تواند سلامت بانوان را به طور جدی به خطر بیندازد.
از مهمترین نشانه های سرطان سینه باید به ایجاد توده در سینه اشاره کرد که البته با ترشح یا خونریزی همراه است و ممکن است تغییرات وسیع پوستی را در ناحیه سینه و غدد لنفاوی مشاهده نمایید.
سرطان پستان زمانی ایجاد میشود که سلولهای پستان رشد غیرقابلکنترلی پیدا کنند.
این سلولهای سرطانی معمولاً تودهای را شکل میدهند که میتواند از طریق ماموگرافی یا لمس قابل تشخیص باشد.
با این حال، باید توجه داشت که بیشتر تودههای پستان خوشخیم هستند و سرطانی نیستند.
تودههای غیرسرطانی ممکن است رشد غیرطبیعی داشته باشند، اما به خارج از پستان سرایت نمیکنند و تهدید جدی برای زندگی محسوب نمیشوند.
با این وجود، برخی از این تودههای خوشخیم میتوانند خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهند.
شایعترین علامت سرطان پستان، پیدایش یک توده جدید است.
تودههای سخت با لبههای نامنظم و بدون درد احتمال بیشتری برای سرطانی بودن دارند، اما تودههای سرطانی میتوانند نرم، گرد یا حتی دردناک باشند.
بنابراین، بررسی هر گونه توده یا تغییر در پستان توسط متخصص اهمیت بالایی دارد.
علائم سرطان پستان
- وجود توده یا برآمدگی سفت در پستان یا زیر بغل
- تغییر در اندازه یا شکل پستان
- تغییر در ظاهر پوست پستان (چینخوردگی، فرورفتگی یا شبیه پوست پرتقال شدن)
- ترشح غیرطبیعی از نوک پستان (بهویژه خونی)
- تغییر در نوک پستان (فرورفتگی یا تغییر حالت)
- قرمزی، تورم یا زخم روی پوست پستان
- درد یا حساسیت غیرمعمول در پستان یا نوک آن
درمان سرطان پستان
- درمان موضعی (جراحی یا رادیوتراپی)
- شیمیدرمانی
- هورموندرمانی
- ایمونوتراپی
این درمانها بسته به نوع و مرحله سرطان و شرایط بیمار انتخاب میشوند.
سرطان رحم
از دیگر بیماری های شایع زنانه باید به سرطان رحم اشاره کرد، عموماً بانوان جوان در پی اختلالات ژنتیکی این نوع بیماری را تجربه می کنند که با ترشحات غیر عادی واژن همراه بوده و ناحیه لگن نسبت به قبل تحریک پذیرتر میشود.
سرطان دهانه رحم زمانی رخ میدهد که سلولهای این بخش از رحم دچار تغییرات غیرطبیعی شده و به سرعت تقسیم شوند.
دهانه رحم بخشی از دستگاه تولیدمثل زنان است که بین واژن و رحم قرار دارد.
در صورت عدم تشخیص یا درمان به موقع، این بیماری میتواند خطر جدی برای زندگی فرد ایجاد کند.
علائم سرطان رحم
- خونریزی غیرمعمول واژن
- درد یا ناراحتی هنگام رابطه جنسی
- ترشحات غیرطبیعی واژن
- درد در ناحیه لگن بین استخوانها
توجه به هر یک از این علائم و مراجعه سریع به پزشک برای بررسی دقیق، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و افزایش موفقیت درمان دارد.
کیست تخمدان
کیست تخمدان یک کیسه پر از مایع است که در داخل یکی از تخمدانهای زنان شکل میگیرد.
تخمدانها بخشی از دستگاه تناسلی زنان هستند و در پایین شکم قرار دارند و در هر چرخه قاعدگی، یک تخمک آزاد میکنند.
کیستهای تخمدان نسبتاً شایع هستند و میتوانند زنان را در هر سن مبتلا کنند.
این کیستها ممکن است در یک یا هر دو تخمدان ایجاد شوند و به شکل یک کیسه منفرد یا خوشهای ظاهر شوند.
گاهی این کیستها علاوه بر مایع، شامل خون یا مواد دیگر نیز هستند.
اندازه و محل قرارگیری کیستها در تخمدان متفاوت است.
بیشتر آنها بیخطر هستند، اما در موارد نادر میتوانند سرطانی شوند.
در شرایط شدید که کیست بزرگ و سنگین باشد، ممکن است باعث پیچش تخمدان شود.
حالتی نادر که به آن پیچخوردگی تخمدان گفته میشود و میتواند منجر به خونریزی داخلی و آسیب به تخمدان گردد.
علائم کیست تخمدان
- نفخ و تورم شکم
- درد هنگام حرکات روده
- درد لگن پیش یا حین قاعدگی
- رابطه جنسی دردناک
- درد خفیف در پایین کمر یا رانها
- حساسیت سینهها
- پریود نامنظم
- احساس فشار یا پر بودن در پایین شکم
- حالت تهوع و استفراغ
- افزایش وزن بدون علت مشخص
- خونریزی غیرطبیعی واژن
- تکرر ادرار یا مشکل در تخلیه کامل روده و مثانه
- درد شدید لگن، تب، سرگیجه، ضعف و تنفس سریع
روشهای درمانی کیست
- مصرف قرصهای جلوگیری از بارداری
- جراحی
- لاپاراسکوپی
- لاپاراتومی
به طور کلی، انتخاب روش درمان باید توسط پزشک متخصص و بر اساس شرایط فرد انجام شود تا بهترین نتیجه حاصل گردد.
تنبلی تخمدان
در سندروم تنبلی تخمدان، ابتدا تعادل هورمونهای تولید مثل به هم میخورد و سطح هورمونهای مردانه یا آندروژن در بدن افزایش پیدا میکند.
هرچند مقادیر اندک آندروژن برای عملکرد طبیعی زنان، از جمله تنظیم میل جنسی و تعادل هورمونی، ضروری است، افزایش بیش از حد آن میتواند عملکرد تخمدانها را دچار اختلال کند.
تخمدانها وظیفه تولید و آزادسازی تخمک در هر چرخه قاعدگی را دارند، اما در افراد مبتلا به تنبلی تخمدان، تخمک ممکن است به طور کامل رشد نکند یا در زمان مناسب آزاد نشود.
این امر باعث تجمع فولیکولهای حاوی تخمکهای نابالغ در تخمدان شده و کیستهای کوچکی ایجاد میکند که با علائم مختلف همراه است.
علائم شایع تنبلی تخمدان
- مشکلات در بارداری
- گرگرفتگی و تعریق شبانه
- خشکی واژن
- عصبانیت، اضطراب یا افسردگی
- اختلال در تمرکز یا حافظه
- کاهش میل جنسی
روش های درمان تنبلی تخمدان
- داروهای تنظیم قاعدگی
- داروهای تحریک تخمکگذاری
- تغییر سبک زندگی
- داروهای ضد آندروژن
چسبندگی رحم
داخل رحم با لایهای از سلولها پوشیده شده است که به آن سروز گفته میشود.
این سلولها لولههای رحمی، رحم و کف لگن را میپوشانند و باعث میشوند اندامهای داخلی بدون چسبندگی به یکدیگر، بتوانند حرکت کنند.
هر عاملی که به سروز آسیب برساند، میتواند منجر به ایجاد چسبندگی و اختلال در عملکرد آن شود.
دلایل چسبندگی رحم شامل موارد زیر است:
- عفونتهای لگنی
- جراحیهای شکم و لگن (به دلیل دستکاری و آسیب به لایه سروز)
- بیماری آندومتریوز (وجود خون و آهن موجب چسبندگی میشود)
علائم جسبندگی رحم
- سقط مکرر
- آندومتریوز
- تغییرات قاعدگی
- درد هنگام رابطه جنسی
- ناباروری بیدلیل
- خونریزی کم قاعدگی همراه با درد
- درد لگن
- اختلال ادراری
روشهای درمان چسبندگی رحم (سندروم آشرمن)
- جراحی هیستروسکوپی برای برداشتن بافت چسبنده
- داروهای هورمونی برای تحریک بازسازی آندومتر
- استفاده از وسیله فاصلهدهنده داخل رحمی (IUD یا بالون) بعد از جراحی
- آنتیبیوتیک در صورت وجود عفونت
- پیگیری و درمان ناباروری در صورت نیاز
فیبروم رحم
نباید نسبت به فیبروم های رحمی بی توجه باشید، این توده های خوش خیم اغلب در سن ۲۵ تا ۴۰ سالگی شیوع پیدا می کنند و می توانند روند رشد و تکثیر خود را در بخش های مختلف رحم انجام دهند.
از طرفی بانوان ممکن است به کرات دچار عفونت واژن شوند که البته با راهکارهای موثر و دارو درمانی می توانند از عوارض این نوع اختلالات محفوظ مانده و هرگز چنین بیماری هایی را مجدداً تجربه نخواهند کرد.
فیبروم رحم، تودههای غیرسرطانی هستند که در لایههای عضلانی رحم رشد میکنند و شایعترین تومور لگنی در زنان به شمار میروند.
این عارضه معمولاً در سنین باروری، بین ۲۵ تا ۴۰ سالگی، دیده میشود.
فیبرومها از ماهیچه و بافت همبند رحم تشکیل شده و میتوانند به صورت یک گره منفرد یا چندین گره در قالب خوشه رشد کنند.
این تودهها ممکن است داخل رحم یا روی سطح آن شکل بگیرند.
علائم شایع فیبروم رحم
- درد لگن یا کمر
- قاعدگی دردناک
- درد در ناحیه زیر شکم
- تکرر ادرار
- یبوست
- درد هنگام رابطه جنسی
- پریودهای طولانیمدت
- تورم شکم
- مشکلات باروری
روشهای درمان فیبروم رحم
- دارو درمانی
- جراحی
- آمبولیزاسیون شریان رحمی
- لیزر درمانی
عفونت واژن
عفونت واژن یکی از شایعترین بیماریهای عفونی زنان محسوب میشود.
این وضعیت معمولاً با التهاب و تغییر در ترشحات واژن همراه است.
عفونت واژن بیشتر در سنین باروری، یعنی بین بلوغ تا یائسگی، رخ میدهد و میتواند مجاری ادراری و دستگاه تناسلی را تحت تأثیر قرار دهد.
در نتیجه، ممکن است با علائمی مانند درد و سوزش واژن همراه باشد.
مطالعات نشان میدهند که حدود ۳۰ درصد زنان در طول زندگی خود حداقل یک بار دچار عفونت واژن میشوند.
علائم عفونت واژن شامل:
- خارش واژن
- تغییر در میزان یا رنگ ترشحات واژن
- سوزش هنگام ادرار
- سوزش واژن
- درد یا ناراحتی هنگام ادرار
- درد واژن در زمان رابطه جنسی
- خونریزی یا لکهبینی غیرطبیعی
روشهای درمان عفونت واژن:
- داروهای ضدقارچ (در صورت عفونت قارچی)
- آنتیبیوتیکها (در صورت عفونت باکتریایی)
- داروهای ضدویروس (در صورت عفونت ویروسی)
- استفاده از پروبیوتیکها برای بازگرداندن تعادل فلور واژن
رعایت بهداشت فردی و تغییر سبک زندگی (مانند استفاده از لباس زیر نخی و خشک نگه داشتن ناحیه)
راهکاری برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های زنان
قطعاً بیماری های زنان هر کدام به تنهایی خطرات و عوارض زیادی در پی دارند و گاها طی کردن پروسه های درمان برای بانوان سخت و طولانی شده و حتی ممکن است در روند درمان ناامید شوند.
اما همه بانوان می توانند با چند روش آسان از انواع بیماری های زنانه پیشگیری کرده و همواره جسمی سلامت و عاری از هرگونه آلودگی خواهند داشت.
متخصصان بر این باورند که اگر همه افراد روند زندگی خود را به دور از استرس و تنش قرار دهند از بیماری های قلبی، سکته و سرطان در امان خواهند بود، مهم است که بانوان زندگی سالمی را در پیش گرفته و بدون مصرف انواع دخانیات، تنباکو و سیگار قطعاً جسمی سالم خواهند داشت و هرگز به بیماری های زنان مبتلا نمیشود.
نکته دیگری که همه افراد در گروه های سنی مختلف باید به آن توجه کنند داشتن رژیم غذایی سالم است، مصرف انواع چربی های اشباع نشده و خوراکی ها و میوه های ارگانیک از جمله غلات، سبزیجات و منابع پروتئین همگی به سلامت بدن کمک کرده و راهی موثر برای پیشگیری از بیماری های خطرناک می باشد.
حتماً شما هم شنیده اید که همه متخصصان به ورزش کردن تاکید زیادی دارند، اگر بانوان به طور مرتب فعالیت های ورزشی مورد علاقه خود را در برنامه روزانه گنجانده و به طور مکرر و پیوسته انجام دهند از سایر بیماری ها محفوظ مانده و خطر ابتلا به سرطان و بیماری های قلبی برای آنها کاهش پیدا می کند.
بانوان می توانند حتی در طی روز با نیم ساعت پیاده روی در شرایط مساعد به سلامت بدن کمک کرده و عملکرد بهتر بدن و حفظ تناسب اندام را شاهد خواهند بود، با این کار می توانند وزن اضافه بدن را کاهش داده و شاخص توده بدنی را به حد نرمال می رسانند.
اگر برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های زنان تحت نظر پزشک تست پاپ اسمیر را انجام دهید از وضعیت و سلامت ناحیه تناسلی و رحم مطلع خواهید شد.
متخصصان معتقدند که بررسی میزان هورمون ها در فواصل زمانی مشخص راهکاری مناسب برای بررسی آسیب های احتمالی است همچنین بانوان می توانند با انجام سایر آزمایشات، معاینات و تصویربرداری ها در زمان مناسب از بسیاری از بیماری ها پیشگیری کرده و اگر اختلالی بروز پیدا کند در مراحل اولیه شناسایی خواهد شد.
به یاد داشته باشید که در کنار انجام تست پاپ اسمیر ماموگرافی و انجام آزمایش خون برای بررسی ویتامین ها و فاکتورهای مهم الزامی است و باید نسبت به انجام آن کاملاً هوشیار بوده و به هیچ عنوان در این مورد کوتاهی صورت نگیرد.
مهمترین علل انجام سونوگرافی رحم
یکی از راه های موثر و البته دقیق برای تشخیص بیماری های زنان انجام سونوگرافی است، متخصصان به واسطه امواج صوتی می توانند تصاویری بسیار دقیق از رحم دریافت کرده و به این واسطه بخش های حساس رحم، ناحیه تناسلی و دیگر اندام های لگنی بررسی خواهد شد.
سونوگرافی از رحم به منظور بررسی وضعیت بارداری انجام میشود و اگر بارداری خارج از رحم اتفاق افتاده باشد متخصصان خیلی زود و پیش از آسیب دیدگی لوله های فالوپ از این عارضه مطلع شده و شرایط را برای خارج کردن نطفه انجام می دهند.
همچنین متخصصان برای بررسی روند رشد جنین در دوره بارداری این نوع تصویربرداری را کاربردی و بی خطر می دانند همچنین اگر بانوان بنا به دلایل مختلف با خون در ادرار مواجه شوند یا بعد از یائسگی خونریزی های شدید را تجربه کنند به واسطه سونوگرافی می توانند علت آسیب را پیدا کرده و روند درمان را انجام می دهند.
گاهی اوقات نیاز است که پزشک بنا به دلایل مختلف طول و ضخامت سیرویکس یا دهانه رحم را ارزیابی کند برای انجام این چکاپ ها قطعاً سونوگرافی روشی موثر و کارآمد است که نتایج بسیار دقیق و جزئی را در اختیار پزشک قرار می دهد.
گاهاً به واسطه بروز آسیب ها و عوارض مختلف متخصصان سعی دارند شکل، سایز و محل قرارگیری رحم و تخمدان ها را بررسی کنند همچنین اگر پزشک احتمال بروز عفونت یا التهابات لگنی را داده باشد با انجام سونوگرافی می توانند تشخیص دقیق و قطعی را به بیماران اعلام نمایند.
با این حال پزشک می تواند با استفاده از این روش نوین تصویربرداری دقیق و جزئی را از رحم، تخمدان ها، مثانه، لوله های فلوپ انجام دهد و اگر تومورهای خوش خیم یا بدخیم در بخش های داخلی یا خارجی رحم دیده شوند پزشک به واسطه سونوگرافی می تواند وضعیت و نوع آنها را ارزیابی کرده و تشخیصی دقیق خواهند داشت و به این واسطه درمان های تخصصی بدون خطا و با بهترین اثرگذاری انجام می پذیرد.
